Pinot noir & Hemel-en-Aarde: een steeds betere match

Toen ik in januari Zuid-Afrika weer bezocht, trof ik in Botrivier en Hermanus een aantal van de beste producenten van Pinot noir: Peter-Allan Finlayson (Crystallum Wines en Gabrielskloof), Jean-Claude “JC” Martin (Creation Wines), Hannes Storm (Storm Wines) en Gordon Newton-Johnson (Newton-Johnson Family Vineyards). Die laatste zei: “De ontwikkeling van Pinot noir in Hemel-en-Aarde is ongelooflijk. Van slecht plantmateriaal en wijnen die gemaakt werden als iedere willekeurige andere rode wijn, tot de huidige terroir-specifieke wijnen die mee kunnen op hoog niveau.”

Ik moet toegeven, tot voor kort was ik best sceptisch over pinot noir in Zuid-Afrika, zelfs over die uit Walker Bay, ’s lands waarschijnlijk beste gebied voor pinot noir. Terwijl daar zonder twijfel heel goede producenten (zie de namen hierboven) actief zijn, die pinot noir in hun hart hebben gesloten en met hun volste verstand, passie, inzet en inmiddels ook veel ervaring werken met deze beroemdste der Bourgondische rassen. Maar recente bezoeken en proeverijen hebben me tot inkeer doen komen.

De kust van Hermanus

Pinot noir staat te boek als een van de meest uitdagende druivenrassen om mee te werken ter wereld. Anders dan zijn beroemdste nazaat, chardonnay, die witte Bourgogne zijn grote status heeft bezorgd, meegaand is en op heel diverse plekken in de wijnwereld prima wijnen geeft, is pinot noir veeleisend als het gaat om klimaat en bodem. En kleine foutjes in de vinificatie worden genadeloos afgestraft, ten koste van de kwaliteit van de latere wijn. Bovendien, dat zeggen producenten wereldwijd, geeft de druif pas echt complexe wijn indien de planten meer dan 15 jaar oud zijn.

Nu zijn meerdere wijngaarden in Hemel-en-Aarde Valley, Upper Hemel-en-Aarde Valley en Hemel-en-Aarde Ridge, de voornaamste wards voor pinot noir van het district Walker Bay, inmiddels wel van die leeftijd. Dus dat zou de constatering van de toenemende kwaliteit van de wijnen uit die productiegebieden mede kunnen verklaren. Maar voor terroirexpressie is meer nodig dan stokken die hun jeugdige onbalans hebben overleefd.

Gordan Newton-Johnson – foto Newton-Johnson

Hannes Storm

Uiteraard is plantmateriaal evenwel van belang, bij pinot noir schijnbaar meer dan bij welke andere variëteit. Dan hebben we het over klonen en onderstokken. Daar is tegenwoordig weinig meer op aan te merken, zeker niet in Walker Bay. Daar staan doorgaans virusvrije Franse topklonen aangeplant, zoals 113, 115, 667 en de gevierde 777. En ze staan op zorgvuldig gekozen onderstokken die geringe opbrengsten geven en/of goed tegen droogte kunnen zoals 101-14 Mgt, Richter 99 en uiteraard Richter 110.

Dat is ook nodig, want de bodems van Walker Bay zijn behoorlijk anders dan die van Bourgogne. Ze zijn gevormd op heel oude geologische formaties als Bokkeveld schalie, verweerd Kaaps graniet en Tafelbergzandsteen, veel zuurder (pH 4-5) dan in Bourgogne, bevatten geen kalk en hebben minder effectieve kleimineralen, die beperkt water binden. En ook de klimatologische omstandigheden zijn dermate anders –de Bourgogne heeft een gematigd semi-continentaal klimaat, Walker Bay eerder een gematigd mediterraan klimaat dat het vooral moet hebben van winterse neerslag–, dat de producenten van Walker Bay door simpelweg kopiëren van Bourgogne zeker geen grote Pinots kunnen maken. Dat simpelweg kopieëren doen de besten dan ook niet. Uiteraard halen ze nog steeds inspiratie uit het gebied dat door eenvoudige focus op een paar druiven, maar meer nog op terroir, in de wijnwereld nog steeds tot de grootste verbeelding spreekt. Maar men kopieert niet meer, men heeft met de tijd zijn eigen weg gevonden, wat betreft wijngaardmanagement en vinificatie. Het is interessant om te horen dat bepaalde producenten meer fan zijn van kloon 113 (geselecteerd door INRA in Bourgogne, goedgekeurd in 1971) dan van de latere, immens populaire topkloon 777 (ook geselecteerd in Bourgogne, door ENTAV, goedgekeurd in 1981). Of dat men betere ervaringen heeft met minder bekende tonneliers dan met de bekende luxe vatenmakers.

Omdat pinot noir zo gevoelig is voor terroir, is de belangrijkste reden van de toenemende terroirexpressie dat producenten hun eigen wijngaarden steeds beter kennen. Die kennis en ervaring stelt ze in staat steeds preciezere keuzes te maken ten aanzien van het oogstmoment (enorm belangrijk in de afgelopen, warme jaren als 2015 en 2016), het percentage hele trossen dat men gebruikt (in warme jaren steeds meer), de duur van de maceratie, het houtgebruik, enzovoorts. Dat zal de uitdrukkingskracht van specifieke wijngaarden of blocks alleen maar doen toenemen. En waarschijnlijk ook steeds meer leiden tot individuele wijngaard-bottelingen. “Family Vineyards is de beste Pinot die we nu kunnen maken. Maar wellicht bestaat die straks niet meer, en maken we over een tijdje in het top end alleen nog single vineyard terroir-specific Pinots”, aldus Gordon Newton-Johnson.

Het is voor mij overduidelijk dat pinot noir en Hemel-en-Aarde een steeds betere match vormen, die nu al wijnen oplevert die hun specifieke herkomst duidelijk uitdrukken. De volgende wijnen, allemaal in Nederland verkrijgbaar, zullen ook u (indien nodig) daarvan overtuigen:

Crystallum, Pinot Noir Cuvée Cinéma 2014, Hemel-en-Aarde Ridge (Gall & Gall)

Newton-Johnson, Family Vineyards Pinot Noir 2015, Upper Hemel-en-Aarde Valley (WineMatters)

Storm Wines, Pinot Noir Vrede 2015, Hemel-en-Aarde Valley (Wijnkooperij De Lange)

Creation Wines, The Art of Pinot Noir 2016, Walker Bay (Benier Global Wines)

tekst en foto’s: Lars Daniëls MV

Deel.

Uw commentaar