Bijzondere mensen

Nelson Mandela
Geboren als lid van de koninklijke familie van de Xhosa in de Oost-Kaap in 1918, ging Nelson Mandela twee jaar naar Fort Hare University voordat hij naar Johannesburg ging. Hier ontmoette hij Walter Sisulu, in 1941. Sisulu regelde ook een baan voor Mandela bij een advocatenkantoor. Tegelijkertijd schreef hij zich in voor een studie Rechten en ging hij bij het ANC.

Samen met Sisulu en Oliver Tambo vormde Mandela in 1944 de ANC-jeugdliga om het een meer dynamische beweging te maken en om meer jongere leden aan te trekken. Hij trouwde met Evelyn Mase, een verpleegster en later moeder van drie van zijn kinderen.

President ANC-jeugdliga
Mandela werd president van de ANC-jeugdliga in 1951 en werd een van de belangrijkste publieke gezichten van ANC’s campagne van trotsering door middel van niet-gewelddadig verzet, gestart in 1952 uit protest tegen de apartheidswetgeving en -politiek van de regering. Mandela werd voor twee jaar uitgesloten van politieke en publieke bijeenkomsten -een ban die uiteindelijk negen jaar zou duren. Samen met Walter Sisulu opende Mandela een advocatenkantoor in Johannesburg. Hij werd ook gekozen tot waarnemend president van de ANC en leverde bijdragen aan plannen van het ANC om ondergronds te gaan opereren.

Freedom Charter
1955 was een sleuteljaar met het Congres of the People dat gehouden werd in Kliptown, waar het Freedom Charter (Vrijheidsmanifest) tot stand kwam. Samen met nog 150 anderen werd Mandela gearresteerd en berecht wegens hoogverraad, in een rechtszaak die een aantal jaren zou voortduren. Hij scheidde van zijn vrouw in 1957 en trouwde met een jonge sociaal-werkster, Winnie Madikizela, in 1958. Ze kregen twee dochters.

In de nasleep van het Sharpeville Massacre van maart 1960, waarbij 69 zwarte protesteerders werden doodgeschoten -met name in de rug- terwijl ze protesteerden tegen de pasjeswetgeving, werd het ANC verboden en werd de noodtoestand uitgeroepen. Opnieuw werd Nelson Mandela gearresteerd terwijl Oliver Tambo naar het buitenland werd gestuurd om daar het werk van de ANC voort te zetten.

Overwinning ANC
Een jaar later, in maart 1961, behaalde het ANC een enorme overwinning toen zij die terecht stonden in het Rivoniaproces onschuldig werden verklaard. Echter, de situatie werd er niet beter op en Mandela ging ondergronds; hij richtte Umkhonto we Sizwe (Speer van de natie) op met als doelwit overheidsinstellingen en symbolen van apartheid. Hij reisde rond in Afrika en Europa, terwijl hij guerrilla-oorlogsvoering bestudeerde en steun voor het ANC vergaarde.

Toen hij, de zwarte pimpernel zoals hij inmiddels werd genoemd, in augustus 1962 terugkeerde, werd hij gearresteerd en gevangen gezet op Robbeneiland. Hij werd beschuldigd van pogingen tot omverwerpen van de regering in 1963 en 1964 met de mede-aangeklaagden van het Rivoniaproces en werd schuldig bevonden. Ze ontliepen de doodstraf (want Zuid-Afrika kende toen nog de doodstraf), maar werden veroordeeld tot levenslange gevangenschap op Robbeneiland.

Free Mandela Campaign’
In 1980 startte Oliver Tambo de ‘Free Mandela campaign’ en bracht hem daarmee onder de aandacht van de wereld. In maart 1982 werd hij overgebracht naar de Pollsmoorgevangenis in Kaapstad. Massale protesten wonnen steeds meer aan momentum gedurende de jaren, terwijl het consequent afkondigen van de noodtoestand keihard ingrijpen door de politie en het leger toestond. Desondanks vonden er in juli 1986 geheime gesprekken plaats tussen Mandela en leden van de Nasionale Party uit de regering, zonder medeweten van het ANC. In combinatie met de aandrang van de regering van Ronald Reagan (VS) tot strenge economische sancties tegen Zuid-Afrika die eind 1986 werden ingesteld, vormde deze gesprekken de stimulans tot de overgang van de macht.

In 1988 werd Mandela overgeplaatst naar de Victor Vester-gevangenis buiten Paarl, na een aanval van tuberculose. Hierdoor kreeg hij wat meer vrijheden. Hij werd ondergebracht het voormalige huis van een gevangenisbewaker in plaats van in een cel. Mandela ontmoette president P.W. Botha in juli 1989, maar in augustus had Botha ontslag genomen en nam F.W. de Klerk de leiding over van zowel de NP als de regering.

Vrijgelaten
De Klerk begon met het ontmantelen van de apartheidsstructuren, door de afschaffing van het programma van gescheiden ontwikkeling en het vrijlaten van veroordeelden in het Rivoniaproces. Op 2 februari 1990 maakte de Klerk de opheffing van het verbod op de ANC en alle andere politieke organisaties bekend. En na 27 jaar gevangenschap werd op 11 februari 1990 Nelson Mandela vrijgelaten.

In juli 1991 hield het ANC zijn eerste nationale congres sinds het verbod en werd Nelson tot president van de organisatie gekozen. Hij richtte zijn aandacht op verzoening en het toewerken naar een vredige machtsoverdracht. Jammer genoeg hield Mandela’s huwelijk met Winnie geen stand en ging het paar in 1992 uit elkaar, hoewel de scheiding pas in 1996 voltooid was.

Democratie
Met de onderhandelingen van de Convention for a Democratic South Africa (CODESA) in volle gang, liepen massale acties, gewelddadige protesten en stakingen uit op de dood van 46 mensen in Boipatong, een paar maanden later gevolgd door de moord op de communistenleider Chris Hani in april 1993. In een tijd van extreme spanning en vluchtigheid, riep Mandela op tot vrede en kalmte. In december 1993 kregen De Klerk en Mandela gezamenlijk de Nobelprijs voor de Vrede toebedeeld en in april 1994 werden de eerste multiraciale democratische Zuid-Afrikaanse verkiezingen ooit gehouden.

Eerste zwarte president
Op 10 mei 1994 werd Nelson Mandela geïnaugureerd als Zuid-Afrika’s eerste zwarte president, een positie die hij bekleedde tot de verkiezingen van 1999, toen hij de macht overdroeg aan zijn opvolger, Thabo Mbeki.

Zijn presidentschap werd gekenmerkt door enorme inspanningen ten bate van sociale herstructurering, vrede en verzoening -werk dat hij bleef doen na zijn terugtreden in 1999. Hij trouwde de voormalige First Lady van Mozambique, Graca Machel, in juli 1998, op zijn 80e verjaardag.

Gezondheidsproblemen
In 2012 begon Nelson Mandela steeds meer te kampen met zijn gezondheid. Longproblemen, oorspronkelijk opgelopen door de tuberculosebesmetting tijdens zijn gevangenschap op Robbeneiland, speelden steeds meer op.

Op 5 december 2013 werd tijdens een persconferentie door de president van Zuid-Afrika, Jacob Zuma, bekendgemaakt dat Mandela op 95-jarige leeftijd was overleden in zijn woning in Johannesburg. Hierna volgde een stroom aan condoleances vanuit de gehele wereld. In Zuid-Afrika werd een periode van nationale rouw afgekondigd. Zondag 8 december werd uitgeroepen tot een landelijke ‘dag van gebed en bezinning’ en op 10 december was er een massale herdenkingsbijeenkomst voor de ontslapen oud-president in Soccer City bij Soweto. Mandela werd op 15 december in Qunu begraven in het bijzijn van zijn familie en duizenden rouwenden.

Deel.

Uw commentaar