Druivenrassen

Omdat er zó veel veranderingen hebben plaatsgevonden in de Zuid-Afrikaanse wijnbouw en ten aanzien van de manier van wijn maken, is een flink percentage van alle aanplant relatief jong: iets meer dan eenderde van de totale aanplant in 2013 was jonger dan 10 jaar oud. Er heeft een duidelijke verschuiving plaatsgevonden van volumeproductie naar het cultiveren van edele druivenrassen voor kwaliteitswijn. Eens werd de Zuid-Afrikaanse wijnbouw gedomineerd door witte variëteiten, maar de aanplant van overwegend blauwe rassen (en het minder rooien daarvan) heeft de balans wat doen verschuiven. Tegenwoordig is ongeveer 55% van het wijngaardareaal beplant met witte variëteiten (sultana’s niet meegeteld, Muscat d’Alexandrie wel) en 45% met blauwe variëteiten. (NB: de verdeling bij de productie ligt wat anders omdat de rendementen bij de productie van witte hoger liggen dan bij die van rode wijn: witte wijn 64,4% – rode wijn 35,6%)

verdeling aanplant – totaal 100.093 hectare (2012)

witte variëteiten (55.130 ha – 55,1%)

blauwe variëteiten (44.963 ha – 44,9%)

aandeel totaal 2012

aandeel totaal 2012

1

 chenin blanc 18,2%  cabernet sauvignon 11,8%

2

 colombard 11,8%  syrah/shiraz 10,5%

3

 sauvignon blanc 9,6%  pinotage 6,9%

4

 chardonnay 7,9%  merlot 6,3%

5

 muscat d’Alexandrie 2%  ruby cabernet 2,3%

tabel: top vijf per druivenras (aandeel van totale aanplant 2012)

De totale aanplant is iets afgenomen de laatste jaren -er wordt wat meer gerooid dan bijgeplant- maar in feite vrij stabiel met iets meer dan 100.000 hectare wijngaardareaal. Daarmee is Zuid-Afrika vergelijkbaar met Duitsland.

Kijkend naar de afzonderlijke druivenrassen, vallen een paar dingen op. Bij de witte variëteiten is het zo dat de aanplant van chenin blanc niet meer hard achteruit holt, wellicht als gevolg van hernieuwde interesse in deze druif als dé witte kwaliteitsdruif van Zuid-Afrika. De explosieve groei in de aanplant van sauvignon blanc lijkt vooralsnog over, maar deze expressieve variëteit speelt inmiddels een grote rol van betekenis in Zuid-Afrika. De aanplant van chardonnay fluctueerde de afgelopen jaren en is terug op het niveau van 2005 met een aandeel van iets minder dan 8% van de totale aanplant en 7.876 hectare in totaal. Viognier is een van de witte variëteiten waarvan de aanplant de laatste jaren flink is toegenomen.

Chenin blanc verdient wat meer aandacht. Het is al lang dé witte druif van Zuid-Afrika, maar tegenwoordig steeds meer om de goede redenen; de druif is van werkpaard paradepaard geworden. Er staat (al tijden) veel meer chenin blanc in Zuid-Afrika dan in zijn oorspronkelijke land van herkomst, Frankrijk: 18.200 hectare tegenover 9.800 hectare. De recente reversal of fortune van chenin blanc in Zuid-Afrika heeft alles te maken met verbeterde kennis van wijnbouw en vinificatie, maar minstens zo veel met een verandering van visie of filosofie ten opzichte van Zuid-Afrikaanse wijn in het algemeen. Steeds meer producenten durven chenin blanc zijn terroir te laten uitdrukken, waardoor de natuurlijke diversiteit aan stijlen is toegenomen en de wijnen veel meer natuurlijke typiciteit hebben. Oudere stokken spelen hierin zeker een rol. Chenin blanc is er tegenwoordig in enorm uiteenlopende kwaliteiten en stijlen, van lichtvoetig tot serieus, wooded en unwooded, van ‘op het fruit gemaakt’ tot licht oxidatief. De beste exemplaren zijn zeer authentiek en kunnen zich meten met de grote witte wijnen van de wereld. Chenin blanc is geen steen meer, maar de witte wijn die Zuid-Afrika in al zijn diversiteit kan uitdrukken.

Zie ook: Chenin Blanc Association http://www.chenin.co.za/
D
ownload hier het chenin blanc aromawiel

Bij de blauwe druiven blijft de aanplant van cabernet sauvignon en merlot sinds 2005 wat teruglopen, terwijl syrah/shiraz en pinot noir (zeker procentueel) nog steeds in de lift zitten. Syrah is nu goed voor meer dan 10% van de totale aanplant in Zuid-Afrika. De aanplant van pinot noir stelt in absolute cijfers nog lang niet zo veel voor (1.089 hectare, dus iets van 1% van het totaal), maar deze is in vijf jaar tijd wel verdubbeld.

Een verhaal apart is pinotage. Zuid-Afrika’s eigen variëteit kan zich de laatste paar jaar verheugen op hernieuwde belangstelling. De aanplant neemt sinds 2009 weer toe (van 6.117 hectare toen tot zo’n 6.900 hectare in 2012) en in 2012 werd beduidend meer pinotage aangeplant dan gerooid.

Pinotage is een zaak van zowel trots als frustratie. Trots omdat het Zuid-Afrika’s eigen variëteit is en frustratie omdat er nog steeds een opvallend gebrek aan begrip en kennis is van deze in 1925 gecreëerde kruising van pinot noir en cinsaut (toen Hermitage geheten), zowel lokaal als internationaal. Maar staat u even stil bij de volgende feiten: er wordt pas sinds de vijftiger jaren wijn in commerciële hoeveelheden van gemaakt en pas sinds de jaren ’80 met serieuze bedoelingen. Dus werken met pinotage is in zekere zin nog steeds een work in progress en men leert nog steeds bij over de potentie van pinotage. Er is en wordt uitgebreid onderzoek gedaan, zowel wijnbouwkundig als œnologisch, en elke seizoen komt er nieuwe informatie naar voren, die gretig wordt gebruikt.

Zie ook: Pinotage Association www.pinotage.co.za
Download hier het pinotage aromawiel

Zuid-Afrika heeft een enorme verandering van wijnstijlen meegemaakt sinds het de weg naar de democratie insloeg. Tot 1990 was er weinig ontwikkeling in de methoden, die heel traditioneel waren. Na 1990 kwamen Zuid-Afrikaanse wijnproducenten steeds meer in aanraking met moderne praktijken van wijnbouw en wijn maken, met recent onderzoek en veranderde wijnstijlen.

De meest opvallende verandering in wijnstijl is dat de nadruk is komen te liggen op doordrinkbaarheid en fruitexpressie, waar de moderne consument om vraagt. De verschuiving van volumeproductie naar kwaliteitswijnen betekende dat wijnproducenten terug moesten hun wijngaarden in en hun aanplant, teeltmethodes en rendementen moesten aanpassen. Bijvoorbeeld, de stijlverschillen tussen Zuid-Afrikaanse Chardonnays van de jaren ’80 van de vorige eeuw en die van na 2000 zijn heel treffend. De wijnen leunen nu minder op hout, hebben meer fruit en er ligt duidelijk meer nadruk op terroirexpressie. En de laatste jaren is met name terroirexpressie de focus van goede producenten, die daarom steeds meer de grenzen van waar kwaliteitswijnbouw mogelijk is, lijken op te zoeken. Het heeft ze gebracht naar zowel warme gebieden als Swartland en relatief koele gebieden als Elim, waar tegenwoordig zeer originele wijnen vandaan komen.

Deel.

Uw commentaar