De wonderbaarlijke wereld van spinnenwebben op wijndomeinen

In de proefruimte of kelder van een wijnbedrijf zijn spinnenwebben en stof geen teken van slecht onderhoud, maar eerder van de tijd. Een geweven kalender van druiventeelt en wijnproductie.

De architectuur in de wijngebieden is net zo divers als hun terroir. Nu er vaker moderne kelders gebouwd worden, zijn wijndomeinen die hun spinnenwebben koesteren niet meer zo makkelijk te vinden, maar er zijn er toch nog een paar die inwonende spinnen de vrije hand geven.

w1

Beginnend in Stellenbosch is Delheim een van die domeinen. Het dateert uit 1699; de geschiedenis is hier tastbaar. De wijnboerderij ligt op de zuidwestelijke hellingen van de Simonsberg en wordt sinds de jaren vijftig beheerd door de familie Sperling. Eigenaar Spatz Sperling was zelfs een van de oorspronkelijke oprichters van de Stellenbosch Wine Route in 1971 (samen met Neil Joubert van Spier en Frans Malan van Simonsig).

w2

Ja, Delheim is zeker historisch. Reken erop begroet te worden door verouderde landbouwapparatuur en hou wat muntjes bij de hand voor de wensput, die bewaakt wordt door een bel die zo te zien stokoud is.

De gebouwen en curiositeiten worden omringd door de zuivere schoonheid van deze plek in de Knorhoekvallei; stel je een wilde waterval van groen gebladerte voor, een verbijsterend mooie achtergrond van bergen en een waaier van wijngaarden die zich uitstrekken over rotsachtige hellingen. Interessant is dat de naam Knorhoek verwijst naar het Kaapse luipaard dat ooit in grote aantallen de Simonsberg bevolkte. (En deze geweldige katten worden nog steeds gesignaleerd.)

w3

Dan is er natuurlijk de proefruimte. Het raam aan de voorkant is het topstuk: het is behangen met dikke spinnenwebben en er staan wijnflessen die zijn ingepakt in lagen stof.

“We laten het raam een beetje openstaan, zodat de spinnen kunnen komen en gaan”, zegt onze proefgastheer. “Die spinnenwebben hangen daar nu al meer dan veertig jaar.”

Misschien hangen er in dit stilleven wel zijden draden uit de tijd dat Stellenbosch voor het eerst een officiële wijnroute werd!

w4

Vlak om de hoek bij Delheim ligt Muratie Wine Estate. Opgericht in 1685 is het een van de oudste boerderijen van Zuid-Afrika. Buiten hangt een plaat waarop alle eigenaren door de decennia heen staan genoemd, als op een gedenkplaat voor gevallen soldaten.

En wat voor verhalen vertellen die namen. Van de verboden liefde die aan het begin van het bedrijf stond – een Duitse soldaat en zijn vrouw die eerst slavin was – tot aan Zuid-Afrika’s eerste aanplant van de pinot-noirdruif in 1927 door kunstenaar George Canitz.

w5

De geest van deze verhalen wordt tastbaar gemaakt in de hoeveelheid spinnenwebben die dit historische domein bekleden. Groene houten deuren gaan krakend open om een mysterieus doolhof te onthullen, dat naar de fameuze met spinnenwebben behangen proefruimte leidt. Die is zelfs zo beroemd, dat er een geschilderde afbeelding van bij de ingang hangt.

w6

Op de muur van de proefruimte hangt een kalender, die het moment markeert waarop de webben begonnen te groeien, in 1977.

w7

Als sluiers sieren de spinnenwebben de schilderijen van George Canitz (waaronder portretten van zowel zijn vrouw als zijn minnares) en de wijnflessen, en een door spinnen gemaakt gordijn vangt het licht dat door het grote boograam naar binnen valt.

Hier, op deze plek van romantisch verval, schenken de proefbegeleiders glazen wijn en port in. Maken ze zich nooit zorgen om al die spinnenwebben? “De spinnen vallen niemand lastig”, zegt een van hen.

w8

Van de hellingen van de Simonsberg gaan we naar de Helderberg. Ook Annandale Wine Estate, opgericht in 1688, draagt zijn stof en spinnenwebben met trots. De boerderij heeft een lange traditie van wijnmaken en was in de recente geschiedenis een opvanghuis voor paarden, tot de huidige eigenaar Hempies du Toit in 1996 voorbijkwam.

w9

De voormalige Springbok-rugbyspeler en vijfde-generatiewijnmaker zette de wijnmakerij opnieuw op, en nu komen er eersteklas rode wijnen vandaan, die acht tot tien jaar op vat rijpen in plaats van op fles.

w10

De proefruimte hier dankt zijn spinnenwebben aan de paardentijd. “Ze hangen hier sinds 1954”, vertelt de gastheer. “De vorige eigenaar wilde geen spinnen doodmaken, omdat ze in harmonie met de natuur wilde leven. En toen Hempies de boerderij kocht, heeft hij haar beloofd dat hij niets zou veranderen.”

w11

We reizen van Stellenbosch naar de oudste wijnkelder in de Overberg, Beaumont Wines in Bot River, dat ook aan zijn spinnenwebben gehecht is.

Het bedrijf stamt uit de jaren 1700, toen het een buitenpost was voor de Nederlandse Oostindische Compagnie. Overal zie je tekenen van de geschiedenis; van de afbrokkelende schuren en de oudste nog werkende watermolens van de regio tot de spinnenwebben die de proefruimte en kelder sieren.

w12

De proefruimte is rond een van de twee originele schuren van het domein gebouwd; de koele stenen muren waren getuige van generaties van wijnen en, eh, spinnen. Hun voorouderlijk huis? Een raam besponnen met webben, gedecoreerd met antieke wijnmaakgereedschappen.

De Beaumonts maken al veertig jaar wijn hier in dit familiebedrijf en al die tijd hebben ze de spinnenwebben met rust gelaten.

“De spinnen helpen ons bij de oogst”, zegt wijnmaker Sebastian Beaumont. Hij vertelt dat ze in de kelder ‘geen chemische middelen gebruiken om fruitvliegjes of azijnvliegjes te bestrijden’. Dat zal vast de manier zijn waarop de spinnen in hun onderhoud voorzien.

Op de vraag waarom ze deze historische esthetiek aanhangen, antwoordt Sebastian met een glimlach: “We zijn niet van de bling-bling in Bot River.”

Zoveel meer dan wijn. Deze domeinen geven je een glimp van het warrige web van verhalen dat de wijngebieden van Zuid-Afrka zo spannend maakt om te ontdekken.

Malu Lambert

Deel.

Uw commentaar