De nieuwe diversiteit van Zuid-Afrika

Elim

Ghostcorner wijngaard: zilte invloeden omdat de twee oceanen elkaar vlakbij ontmoeten.

Het voelt goed om nu over Zuid-Afrika te schrijven. Nelson Mandela, ‘s lands spiritueel leider en een van de grootste mensen uit de recente wereldgeschiedenis, is niet meer onder ons. Maar Zuid-Afrika staat niet stil, tenminste, niet op het gebied van wijn. Terroir, of beter, terroirexpressie, is a big thing dezer dagen. Terroirexpressie, of de smaak van de plek, verkoopt. En verkopen wil iedereen, dus velen dwepen met terroir. En met authenticiteit, hét nieuwe marketingwoord van nu. Maar wat is terroirexpressie, wat is authenticiteit in wijn? Authentieke wijnen zijn vrij goed omschreven de laatste tijd. Het zijn wijnen die hun natuurlijke herkomst op een ongetructe, pure wijze in zich dragen, waardoor ze uniek zijn. Inimitable, zeggen de Fransen.

Unieke wijn uit Elim
Nu kan veel worden nagemaakt, maar niet de natuurlijke omstandigheden van extreme wijnbouwgebieden. En dus kunnen goed gemaakte, maar met geringe interventie tot stand gekomen wijnen uit gebieden als Elim en Swartland met een gerust hart uniek worden genoemd. Maar waar men als het om wijnen uit klassieke Europese gebieden gaat, geen problemen lijkt te hebben met eigenheid in de vorm van uitgesproken karakter (en soms zelfs foutjes), lijkt het alsof wijndrinkers ten opzichte van wijnen uit de zogenaamde Nieuwe Wereld minder coulant zijn. Enerzijds is men het tropische fruit, de rondeur en de alcohol wel een beetje zat, anderzijds lijkt men het niet te kunnen accepteren als een wijn uit Zuid-Afrika of Chili eens minder uitbundig fruitig en rond is dan gewend.

Terroir toont moed
Een tijdje terug was ik bij een proeverij van Zuid-Afrikaanse wijnen, begeleid door kenner bij uitstek Udo Göebel MV. Bij de White Blend van Mullineux uit Swartland merkte iemand op dat de wijn niet zo fruitig was, en warm en oxidatief. En dat hij dat niet kon waarderen. Maar hij hield wel van terroirwijnen, zei hij. Ik kon niet anders dan reageren dat juist zo’n white blend een terroirwijn is, die zijn herkomst, het warme Swartland, op eerlijke manier in zich draagt. En dat het juist van moed en inzicht getuigt dat Chris en Andrea Mullineux de verleiding weten te weerstaan om met behulp van wat eenvoudige correcties (inzet van met enzymen verrijkte gisten, het gebruik van nieuw hout en aanzuren bijvoorbeeld) internationaal beter geaccepteerde en dus gemakkelijker verkoopbare wijnen te maken.

Elim

Chenin blanc van oude stokken uit Swartland.

Smaakdiversiteit
Waar de keldertechniek snel eenheid van smaak in de hand werkt, komt smaakdiversiteit juist van de natuurlijke omstandigheden. Twee nieuwe wijnen die ik onlangs mocht proeven, wil ik gebruiken om de nieuwe diversiteit van Zuid-Afrikaanse wijn nog eens te benadrukken. Allereerst David Sadie’s Aristargos 2012, een boeiende blend van 48 procent chenin blanc, 21 procent viognier, 21 procent clairette blanche en 10 procent chardonnay, pas recentelijk in ons land verkrijgbaar via Smaragd Wijnen.
Net als de White Blend van Mullineux komt Aristargos uit Swartland. Authentic wine, noemt David Sadie, geen familie van Eben Sadie trouwens, het zelf op het achteretiket. En terecht, want dit is een eerlijke, ongekunstelde interpretatie van zijn herkomst, die hij niet heeft trachten te verhullen door toegevoegde zuren of onttrokken alcohol. Juist niet. Wat je krijgt is een rijke wijn, met in de geur rijp citrusfruit, citroenschil, wat venkel, munt en peper. De smaak is rond en krachtig, wat oxidatief maar niet notig, en de wijn heeft ondanks de alcohol toch een bepaalde frisheid. Karaktervolle witte wijn voor aan tafel, zeker in de koudere tijden van het jaar.

Twee uitersten
Zo’n wijn -en in bredere zin licht oxidatief wit op basis van chenin blanc van oude stokken uit warmere gebieden- is wat mij betreft de ene kant van het huidige spectrum van Zuid-Afrikaanse witte kwaliteitswijnen. Het andere uiteinde van dat spectrum wordt gevormd door wijnen als de Ghostcorner Semillon 2011 van David Nieuwoudt. Nee, niet uit Cederberg, maar uit het zeer koele Elim, een zogenaamde Ward in het zuidelijkste puntje van Zuid-Afrika (Cape Agulhas district).

Semillon uit Elim
Elim (‘Plek van God’) is de laatste jaren erg in trek geraakt als heel goed gebied voor witte druiven als sauvignon blanc en semillon. Vooral pure Semillon uit Elim is nu al heel herkenbaar in blinde proeverijen, met zijn uitgesproken frisse, groene karakter. Toegegeven, bij het maken van Ghostcorner Semillon 2011 is iets meer wijnmaaktechniek toegepast dan bij Aristargos 2012 van David Sadie, maar die bepaalt de geur en de smaak van de wijn niet. De voorgeselecteerde gisten die zijn gebruikt hebben geholpen om wat extra voorlopers van aroma’s te bevrijden. Maar die voorlopers zelf zijn puur natuur en wel degelijk het gevolg van het koele, gelijkmatige groeiseizoen in Elim. En zij geven de wijn zijn herkenbare aroma van groene paprika en asperges, verse sperzieboontjes en limoen.
De smaak is licht romig, met opwekkende zuren, die buiten enorme frisheid ook de nodige lengte geven. En vooruit, als sommigen hier per se de ziltigheid van de zeelucht willen proeven, wetende dat Elim zo’n beetje ligt waar de Atlantische en Indische oceanen elkaar ontmoeten, prima.

Het warme Swartland en het koele Elim, het is als de zuidelijke Rhône in vergelijking met de westelijke Loire, maar dan op slechts zo’n 200 kilometer afstand van elkaar. Klimatologisch zijn het extremen van de kwaliteitswijnbouw, en die worden in de zoektocht naar diversiteit en eigenheid steeds meer opgezocht en steeds beter benut in Zuid-Afrika. En dat maakt het huidige Zuid-Afrika een heel dynamisch wijnland.

Wijnflessen

Lars Daniëls MV

Deel.

Uw commentaar