Pinotage: The Comeback Kid

Van verguisde bastaard tot trotse druif met een eigen internationale naamdag. Het kan geschieden. Het overkwam de Zuid-Afrikaanse pinotage, wiens bestaan na een woelige start nu al vijf jaar achtereen tijdens de Internationale Pinotagedag wordt gevierd. Iedere tweede zaterdag van oktober staat wereldwijd in het teken van Zuid-Afrika’s nationale rode druif. En terecht, want de wijn heeft zijn slecht zittende outfit ingeruild voor een fris en elegant zomertenue.

De Father of Pinotage Prof. Abraham Izak Perold wist in 1925 een succesvolle kruising uit pinot noir en cinsaut te creëren. En omdat cinsaut in Zuid-Afrika beter bekend was als hermitage, kreeg de nieuwe druif de samengestelde naam pino-tage. Het ras kende geen gelukkige jeugd: Perold zelf liet zijn creatie voor oud hout achter en het ras werd in zijn beginjaren niet altijd goed begrepen door de wijnmakers. Pinotage kwam daarom niet veel verder dan een onderschikte rol bij de lokale blends, of in bulk op het onderste wijnschap van de supermarkt.

French prince meets humble peasant

Bijna een eeuw geleden veegde de aan de Stellenbosch-universiteit verbonden Prof. Perold al experimenterend een mannelijke hermitage-bloem tegen een pollendonor van de pinot noir. Het leverde een schamel setje van vier levende zaden op, die hij in de tuin van zijn eigen residentie Welgevallen plantte. Waarom hij überhaupt nakomelingen probeerde te creëren uit de onwaarschijnlijke combinatie van de ‘koninklijke’ pinot noir en de nederige hermitage is onbekend. Hoogstwaarschijnlijk hoopte hij op een nieuw ras met de beste karaktertrekken van beide ouders: de gemakkelijk te kweken, ziektebestendige kwaliteiten van cinsaut, gecombineerd met een klassieke, Bourgondische Pinot-smaak. Een ras dat zich bovendien perfect zou gaan aanpassen aan de lokale omstandigheden. Misschien wist hij – slim als hij was – toen al wat de potentie van pinotage was?

Toch lijkt Perold zijn druivenkind snel te zijn vergeten. Twee jaar later verliet hij de universiteit en daarmee ook de residentie. De jonge pinotage-stokken werden aan hun lot overgelaten. Door volslagen toeval (de voorbijfietsende Dr. Charlie Niehaus die op de hoogte was van het experiment, redde ternauwernood de stokken uit de handen van een gereedstaande omspitploeg) kwamen de vier zaailingen alsnog onder de hoede van de Perolds opvolger, C J Theron. Hij was het die het ras verder ontwikkelde en er wijn van wist te maken. De naam Pinotage verscheen in 1961 voor het eerst op een wijnetiket, de Lanzerac Pinotage uit 1959 van de Stellenbosch Farmer’s Winery (SFW).

Intenser dan zijn ouders

Het uiteindelijke resultaat van de kruising is een kleine, relatief vroegrijpende druif met een dikke schil en een potentieel hoog suikergehalte. Anders dan bij de ouders variëren de pinotage-wijnen van lichtrood en fruitig, tot donkergekleurd, stevig en kruidig. Pinotage is vaak herkenbaar door de framboos- en banaanaroma’s, en de smaak van kers, pruim en specerijen. Door de stevige zuren en tannines zijn het boeiende wijnen met een grote gastronomische potentie. Ondanks de wat moeizame start behoren sommige flessen tegenwoordig tot de beste rode wijnen wereldwijd. En vooral in de afgelopen tien jaar is Pinotage bezig met een indrukwekkende inhaalslag.

Jonge wijnmakers

En wat voor een inhaalslag! Jonge wijnmakers uit onder andere Perdeberg en Swartland omarmen de druif massaal en zelfs de oude Pinotage-rotten passen hun stijl en technieken aan. Door beter wijngaardbeleid (lees: kleinere opbrengsten door oude stokken en goede snoeitechnieken en interessantere terroirs) en nieuwe rijpingsmethodes laat de druif een veelzijdige, moderne kant van zichzelf zien. Het zijn verfijnde, sappige wijnen geworden, met een verrassende allure. Wijnen van hoge kwaliteit, met meer fruit en minder drogende tannines. Het groene rubbertje lijkt voorgoed te zijn verdwenen.

Er zijn grof genomen twee stijlen te onderscheiden: de meer klassieke, rustieke flessen met veel extract en nieuw hout (maar wel met de nodige elegantie, zoals Kanonkop, Stellenbosch en Simonsig, Stellenbosch). En daar tegenover staan de eigentijdse, veelal cool climate-wijnen die de pinot noir-kant van pinotage opzoeken (zoals Spioenkop, Elgin en David & Nadia, Swartland).

Van miskende druif naar prachtige zwarte zwaan

Pinotage-Nieuwe-Stijl wordt tegenwoordig gezien als Zuid-Afrika’s nationale rode druif. De Pinotage Association, een ‘assosiasie’ die namens alle belangrijke producenten naar buiten treedt, speelt daarbij een belangrijke rol. Zij leveren door kennisdeling, beter onderzoek naar het ras (zo ontdekten ze dat een te hoge fermentatie-temperatuur en te weinig water in de wijngaard de kwaliteit aantast) en een gezamenlijke marketingstrategie een positieve bijdrage aan het imago van de miskende druif. Ook tijdens de laatste ONTDEK ZUID-AFRIKA-proeverij van Wines of South Africa en Perswijn in Amsterdam was er een speciale Pinotage Association-tafel met zo’n 15 uiteenlopende wijnen (met daarbij zelfs een ontzettend lekkere White Pinotage!).

Guilty Pleasure

En ik werd kortgeleden nog uitgenodigd voor de zogenaamde Guilty Pleasure pinotage-proeverij van journalist Hans van de Meeberg. Een groep professionals proefde gezamenlijk hun favorieten met daarbij de vraag: is de wijn nog steeds als toen of heeft het zich ontwikkeld? Het antwoord was simpel: iedereen was verrast over de kwaliteit én de diversiteit van de wijnen (onze top 3 van meegebrachte wijnen:

  1. Chamonix Greywacke Pinotage 2015 2. Kanonkop Pinotage 2016 3. Bellingham ‘Bernard Series’ Bush Vine Pinotage 2015). En lekker dat ze waren bij een broodje döner kebab!

Ook een druif verdient dus een tweede kans. En pinotage zeker, want het lelijke eendje is al lang niet meer. Pinotage is 100 jaar na geboorte als een prachtige, Zuid-Afrikaanse fenix uit zijn as herrezen.

#PinotageDay

Romy Kooij | Miss Winelane

oktober 2019

ZELF PINOTAGE ONTDEKKEN?

DIT IS DE TOP 10 VAN DE ABSA PINOTAGE COMPETITION 2019

 

Anura Pinotage Reserve 2016 Simonsberg-Paarl Stander Maass
Badsberg Pinotage 2018 Breedekloof Henri Swiegers
Beyerskloof Winemaker’s Reserve Pinotage 2017 Stellenbosch Anri Truter
Diemersdal Pinotage Reserve 2018 Durbanville Thys Louw
Fleur du Cap Series Privée Pinotage 2016 Coastal Region Pieter Badenhorst
Kanonkop Pinotage 2015 Simonsberg-Stellenbosch Abrie Beeslaar
Survivor Pinotage 2017 Swartland Ben Snyman
Simonsig Redhill Pinotage 2017 Stellenbosch Debbie Thompson
Vondeling Bowwood Pinotage 2016 Voor Paardeberg Matthew Copeland
Wildekrans Pinotage Barrel Select Reserve 2016 Botrivier Braam Gericke

 

 

Deel.

Uw commentaar