Sauvignon & Semillon – Happy campers together!

Zuid-Afrika kan Sauvignon Blanc voortbrengen die de internationale competitie niet hoeft te schuwen. Maar als sémillon een bijdrage levert, kunnen de wijnen nog beter zijn.

Sauvignon blanc is al jaren een wereldwijd enorm populair druivenras. En tot ver buiten zijn beroemde Franse herkomstgebieden als Touraine, Centre-Loire (met o.a. Sancerre en Pouilly-Fumé) en delen van Bordeaux. Ik herinner me nog een Concours Mondial du Sauvignon Blanc van een zeven jaar geleden. Het werd gehouden in Blois (Loire) en er waren wat Franse wijnboeren aanwezig. Die wisten niet wat ze proefden toen wijnen als de Sauvignons Blancs van Klein Constantia en Cape Point Vineyards in hun glas kwamen. En vele wisten niet dat ook in Zuid-Afrika sauvignon blanc een belangrijke variëteit is. In 2018 stond er bijna 10.000 hectare aangeplant in de wijngebieden van de Kaap, goed voor meer dan 10% van de totale aanplant. Ook belangrijk: terwijl het totale wijngaardareaal van het prachtige Zuid-Afrika terugliep, nam dat van sauvignon blanc toe. Gebieden die eruit springen als het om Sauvignon blanc van hoge kwaliteit gaat, zijn van oudsher Constantia, het koelere deel van Stellenbosch, Durbanville en Darling. Later zijn de ‘nieuwe’ kustgebieden van Cape South Coast daarbij gekomen, vooral Elgin en Cape Agulhas, met Elim als ward.

Constantia is het traditionele gebied voor Sauvignon Blanc

Hoe anders het lot van sémillon in Zuid-Afrika. Deze kwam als groendruif waarschijnlijk al ten tijde van Simon van der Stel naar de Westkaap en was –naar verluidt– in 1822 goed voor 93% van de totale aanplant in Zuid-Afrika. In de jaren 70 van de twintigste eeuw was zijn aandeel echter al drastisch teruggelopen, tot 3%. En tegenwoordig is het ± 1,1%. Als een van de hoofdredenen van die terugloop in aanplant wordt altijd de toenemende populariteit van eerst chardonnay en later sauvignon blanc genoemd. Verder worden twee ogenschijnlijk tegenstrijdige gronden genoemd, die in Zuid-Afrika echter naast elkaar bestaan: de relatief hoge kostprijs van sémillon (in 2017 10-20% minder goedkoop dan chenin blanc en colombard) én zijn imago van bulkwijndruif, dat nog steeds deels klopt. Duncan Savage, eigenaar van Savage Wines en voorheen wijnmaker bij het reeds genoemde Cape Point Vineyards, beaamt een en ander: ‘Sémillon kan geweldige wijnen geven op zichzelf, maar die zijn moeilijk te verkopen. Sauvignon heeft gewoon meer commerciële allure.’ Tegelijkertijd is er een klein aantal heel bijzondere oude wijngaarden van sémillon overgebleven, zoals in Franschhoek en in Swartland. Daaronder ook planten die rozerode druiven geven, die semillon gris of semillon rose worden genoemd.

Oude sémillon in Paardeberg, Swartland

Ondanks of juist vanwege al hun onderlinge verschillen, lijken sauvignon blanc en sémillon toch tot elkaar veroordeeld. Tenminste, als het gaat om echt spannende witte wijnen, van hoogste kwaliteit. Dat heeft natuurlijk enerzijds te maken met hun individuele karakters. Sauvignon blanc kan, mits niet aangeplant op een te warme plek en in een te arme bodem, wijnen geven die zeer aromatisch zijn. Geuren van buxus, vers gemaaid gras, grapefruit en passievrucht zijn typerend, helemaal indien men speciaal voorgeselecteerde gisten gebruikt die deze ‘stimuleren’. Ze komen van vluchtige zwavelhoudende verbindingen die thiolen worden genoemd. En hun geuren komen snel overdreven over. In Zuid-Afrika komen daar soms aards-kruidige aroma’s bij die doen denken aan die van bepaalde planten van het inheemse fynbos, zoals buchu, wat een welkome bijzonderheid is. In de smaak van Sauvignon Blanc vallen uiteraard de zuren op, die veel frisheid geven. Maar echt heel complexe wijnen van pure sauvignon blanc zijn best zeldzaam. Eerlijk is eerlijk, Zuid-Afrika heeft geen Monts Damnés zoals Sancerre. En zelfs dan, de meeste wijnliefhebbers achten de variëteit toch niet van het niveau riesling en chardonnay. Ook sémillon zal niet vaak in een adem met de beste witte druivenrassen ter wereld worden genoemd, tenminste niet als het gaat om droge witte wijnen (edelzoete Sémillon als Sauternes is uiteraard een ander verhaal). Daarvoor is zijn wijn in zijn jeugd aromatisch doorgaans wat aan de neutrale kant –alhoewel vroeg geoogste sémillon ook heel grassig en ‘groen’ kan ruiken– en mist rijpe Semillon zuren. Bovendien hebben wijnen van 100% sémillon beduidende flesrijping nodig om boeiend te worden.

De fantastische wijnen van Duncan Savage, met Savage White vooraan

Maar als je Sauvignon Blanc en Sémillon gaat blenden, vullen hun kwaliteiten elkaar aan en wordt 1 + 1 ineens 3. Misschien juist wel in Zuid-Afrika. Sémillon ‘temt’ als het ware Sauvignon Blanc en verrijkt de wijn. Duncan Savage legt uit: ‘De Sémillon die wij gebruiken voor Savage White –van oudere wijngaarden, die zijn bij sémillon altijd beter dan jonge– brengt meer gewicht in de blend.’ Sémillon is een fenolische variëteit, die structuur en mondgevoel geeft aan de blend. ‘En hij voorkomt dat Sauvignon too showy wordt’, voegt Duncan toe. Dat laatste vindt hij heel belangrijk: ‘We willen niet te veel van de zeer aromatische kant van sauvignon blanc, maar juist wel textuur en zuren. In het algemeen persen we beide variëteiten direct, maar werken vrij oxidatief.’ Dat is logisch indien je geen overdreven aroma’s in Sauvignon Blanc wilt; thiolen oxideren gemakkelijk. De vergisting geschiedt spontaan en de wijn wordt gemiddeld tien maanden opgevoed in oudere houten vaten van 500 liter. Duncan: ’De blend werkt gewoon goed, zoals in Zuidwest-Frankrijk al lang bewezen wordt. Al met al zijn sauvignon blanc en sémillon twee druiven die elkaar supergoed aanvullen, de een met veel aroma en zuren, de ander met weinig. Happy campers together!’

En dat blijkt dus ook in Zuid-Afrika, zeker uit de volgende wijnen:

Vergelegen, GVB White, Stellenbosch gemiddeld 60% sémillon en 40% sauvignon blanc uit eigen wijngaarden (via Activin)

Cape Point Vineyards, Isleidh, Cape Town in 2018: 75% sauvignon blanc, 25% sémillon uit eigen wijngaarden (Wijnkooperij De Lange, € 35,00)

Tokara, Directors Reserve White, Stellenbosch in 2017: 69% sauvignon blanc en 31% sémillon uit eigen wijngaarden (Gall & Gall, ca. € 23,99)

Delaire Graff, White Reserve, Western Cape in 2017: 59% sémillon uit Franschhoek en 41% sauvignon uit Darling en Stellenbosch (via Kwast Wijnkopers)

David Nieuwoudt – Ghostcorner, The Bowline, Elim gemiddeld 60% sémillon en 40% sauvignon blanc (Les Généreux, € 21,60)

Savage Wines, Savage White, Western Cape in 2018: 54% sauvignon blanc, 28% sémillon, 18% chenin blanc uit Kaaimansgat, Villiersdorp en Piekenierskloof (Wijnkooperij De Lange, ca. € 31,95)

Nitída, Coronata Integration, Durbanville gemiddeld 50% sémillon en 50% sauvignon blanc

De twee druiven

Sauvignon blanc: komt waarschijnlijk uit Loire, met savagnin als een ouderaandeel (andere ouder onbekend); is van nature aromatisch, met heel typerende aroma’s; die kunnen komen van stoffen als pyrazines (aroma: groene paprika) en van zwavelhoudende verbindingen genaamd thiolen (aroma’s: buxus, grapefruit, passievrucht en meer); houdt van gematigd klimaatgebieden, zoals grote delen van Loire (Frankrijk), Marlborough (Nieuw-Zeeland) en andere koelere kustgebieden buiten Europa, zoals die van de Westkaap van Zuid-Afrika, of van gebieden met grote nachtelijke afkoeling; in warme klimaten minder aromatisch en minder fris; een van de populairste druiven ter wereld, juist om zijn herkenbaarheid en frisse smaak.

millon: eigenlijk sémillon blanc, want er bestaat ook een rode variant (Zuid-Afrika) en in Zuid-Afrika zonder accent geschreven; nauw verwant aan sauvignon blanc; zijn naam is vermoedelijk een verbastering van Saint-Émilion, maar Sauternes wordt beschouwd als zijn oorsprong; buiten Europa meestal geschreven als semillon, zonder accent; gevoelig voor botrytis wanneer (over)rijp; voordien aromatisch vrij neutraal, met leeftijd op fles steeds interessanter (aroma’s: abrikozen, later noten en “rancio”); geeft structuur en mondgevoel; wijnen kunnen lang mee, ook de droge wijnen, zoals die van Hunter Valley (Australië) maar ook uit oude wijngaarden in Franschhoek; was op meerdere plaatsen tot 40 jaar terug veel belangrijker dan nu, heeft het moeten afleggen tegen druiven als sauvignon blanc en chardonnay.

Tekst: Lars Daniëls MV

Nitída Coronata Integration wordt gemaakt in barriques

Deel.

Uw commentaar